Aynı proje, aynı malzeme ve aynı ekiple yapılmış iki katta da ışıklar yanıyor, prizler çalışıyor. Ama birinde iş sırası yanlış yürümüş; fark duvarın içinde ve asma tavanın üstünde kalıyor, boya bitince görünmüyor. Yanlış sıra sonradan duvar kırmaya, tavan sökmeye ve yangın riskine yol açabilir. Bu videoda borulu sıva altı bir ofis katı örneğinde kırımdan teslime iş sırasını yürüyoruz: hazırlık ve iş güvenliği, sahada sık yapılan beş yanlış, kısa tekrar ve duvar ile tavan kapanmadan önceki son kontrol. Kısa kural: kırım projeden işaretlenir ve düşey iner; bu örnekte önce kasa, kuruyunca boru; ek erişilebilir buatta yapılır; tavan, elektrik kontrolü ve yetkili onayından sonra kapanır; kablo ıslak işten, ince iş boyadan sonra gelir ve enerji testlerden sonra verilir.
Bölümler
- Aynı kat, iki farklı iş sırası
- Hazırlık ve iş güvenliği
- Hata 1: Projesiz ve işaretsiz kırım
- Hata 2: Kasa ve boru sırası ters
- Hata 3: Ek boruda, buat sıvanın altında
- Hata 4: Tavan içi bitmeden plakalar kapanıyor
- Hata 5: Kablo, ince iş ve enerji yanlış zamanda
- Kısa tekrar
- Son kontrol: kapatmadan önce kayıt
- Kapanış
5 hata ve doğrusu
- Hata 1: Projesiz ve işaretsiz kırım
Doğrusu: Kırımdan önce onaylı proje duvar başında açılır, duvarın taşıyıcı olup olmadığı kontrol edilir; kasa yerleri, kotlar ve güzergâh işaretlenir. Borular döşemeden düşey iner, eğik kanal açılmaz; kolon, kiriş ve perdeye yazılı tasarım ve onay olmadan kanal açılmaz. - Hata 2: Kasa ve boru sırası ters
Doğrusu: Bu örnekte önce kasa sabitlenir, kotu ve terazisi kontrol edilip alçılanır; alçı kuruyunca boru kasaya bağlanır. Borular ezilmeden sabitlenir, şebeke ve UPS ayrı borudan gider. - Hata 3: Ek boruda, buat sıvanın altında
Doğrusu: Ek borunun içinde yapılmaz; erişilebilir buatta ya da cihazın bağlantı bölmesinde uygun klemensle yapılır. Buat kapağı erişilebilir kalır, kablolar etiketlenir; kablo yetişmiyorsa yeniden çekilir. - Hata 4: Tavan içi bitmeden plakalar kapanıyor
Doğrusu: Bu projede kablolar yapıya kendi askısıyla bağlı kanalda taşınır, armatür noktasında sarkıt payı bırakılır. Plakalar kapanmadan elektrik ekibi kontrol eder, onayı sözleşmedeki yetkili verir. - Hata 5: Kablo, ince iş ve enerji yanlış zamanda
Doğrusu: Kablo ıslak işler bittikten sonra, çekme teliyle kontrol edilen borudan çekilir; anahtar ve prizler boyadan sonra takılır. Enerjisiz testlerden sonra ilk enerjiyi planla yetkili kişi verir, ölçümler kayda geçer.
Videonun tam metni
Aynı kat, iki farklı iş sırası
Bu iki kata bakın. Aynı proje, aynı malzeme, aynı ekip büyüklüğü. İkisinde de ışıklar yanıyor, prizler çalışıyor. Ama bu katlardan birinde iş sırası yanlış yürümüş. Fark duvarın içinde ve asma tavanın üstünde. Boya bitince görünmüyor. Yanlış sıra, sonradan duvar kırmaya, tavan sökmeye ve yangın riskine yol açabilir. Bugün kırımdan teslime kadar örnek katın iş sırasını beş hatasıyla yürüyeceğiz. Her hatayı önce göstereceğim, sonra kanıtını göstereceğim. Ardından doğrusunu usta adım adım yapacak. Göreceğiniz sıra, borulu sıva altı bir ofis katı örneğinin iş planıdır. Sonda duvar ve tavan kapanmadan önceki kontrol var. Bu kanalda saha hatalarını doğrularıyla animasyonla anlatıyoruz. Videoda projeden dediğimiz her değer, mevzuata ve standartlara uygun onaylı projeden ve üretici talimatından gelir. Projede olmayan değeri yetkili proje sorumlusu belirler. Bunu mevzuatın asgari şartlarını ve üretici talimatını sağlayacak şekilde yapar. Proje ile mevzuat çelişiyorsa iş durur ve yazılı çözüm alınır.
Hazırlık ve iş güvenliği
Önce şunu söyleyeyim. Bu işi, iş için eğitim almış yetkili ekip yapar. Usta olmak tek başına yetki kanıtı değildir; iş izni alınmadan başlanmaz. Kanal açarken gazbeton tozu çıkar. Makine toz emiciye bağlıdır. Gözlük, toz maskesi ve kulaklık takılır. Şantiyede makineler geçici panodan, kaçak akım korumalı hattan beslenir. Bu projede kaçak akım koruması ve otomatik sigorta seçilmiştir. Koridordaki yüksek işlerde korkuluklu seyyar iskele kurulur, frenler kilitlenir. Kemer ve bağlantı yöntemi risk değerlendirmesine, platform tipine ve üretici talimatına göre seçilir. Bomlu ya da makaslı platformda kural farklıdır; rastgele korkuluk ya da tesisat borusu bağlantı noktası olmaz. İnce iş aşamasında kat panosuna enerji gelmiş olabilir. Önce bütün kaynaklar ve iş sınırı belirlenir. Ana giriş, UPS, güneş paneli, akü, jeneratör ve yardımcı devreler ayrı ayrı ayrılır. Ayırma elemanı açık konuma alınır; açık da kapalı da gerilim kanıtı değildir. Kilit takılır, etiketlenir; kilidin sahibi bellidir, başkası enerji veremez. Depolanmış enerji, üretici prosedürüyle güvenli duruma alınır. Geri besleme önlenir; akü boşaltılmaz, ürün prosedürüyle ayrılır ve erişimi kapatılır. Sonra müdahale edilecek bütün noktalarda uygun ölçü aletiyle gerilim olmadığı doğrulanır. Ölçü aleti önce ve sonra bilinen kaynakta denenir. Ancak bundan sonra güvenli çalışma başlar. Enerjili ölçüm ayrı risk değerlendirmesi ve yetkili kişi ister. İş bitince testler yapılır, bağlantılar ve kapaklar tamamlanır. Kişiler ve aletler alandan çıkar; kilit ve izin kapanır. Enerjiyi planla yetkili kişi verir.
Hata 1: Projesiz ve işaretsiz kırım
Birinci hata. Projeye bakmadan, duvara işaret çizmeden kırıma başlamak. Usta makineyi duvara dayamış; kanal çapraz kesiyor, eğik iniyor. Kasa yerleri göz kararı, kotlar ve aralıklar farklı. Bir kanal da kolona doğru uzanmış. Aylar sonra kullanıcı duvara bir raf asıyor. Matkap tam o eğik borunun geçtiği yere denk geliyor; kablonun yalıtımı deliniyor. Bu, kısa devreye ve yangına yol açabilir. Delen kişi elektrik çarpmasına da maruz kalabilir. Doğrusu şu. Kırımdan önce onaylı proje duvar başında açılır. Duvarın taşıyıcı olup olmadığı projeden kontrol edilir. Kasa yerleri, kotlar ve güzergâh kırmızı işaret çizgisiyle aktarılır; montaj yükseklikleri projeden ve şartnameden alınır. Borular döşemeden düşey iner, eğik kanal açılmaz. Döşemede boru yoksa bu örnekte tavan hizasında kısa yatay gidilir, sonra düşey inilir. Kolon, kiriş ve perdeye saha kararıyla kanal açılmaz. Gerekirse yetkili yapı tasarımcısının yazılı çözümü ve onay süreci gerekir. Gazbetonda yatay kanal sınırlıdır; ölçüler blok üreticisinden ve projeden alınır. Sözlü izin yeterli değildir. İşaretlemeyi mekanik ekiple kontrol edin; çakışma kırımdan önce çözülür.
Hata 2: Kasa ve boru sırası ters
İkinci hata. Kasa ile boru sırasını ters yapmak ve boruları sabitlememek. Borular önce kanala konmuş, kasa sonradan takılmış. Borular serbest duruyor, ikisi birbirini kesiyor. Şebeke ve UPS hattı aynı boruda. Alçı henüz yaş. Esnek boru eski şekline dönmek istiyor ve kasayı itiyor. Kasa eğiliyor, duvarın içine kaçıyor; bir boru dışarı taşıyor, yüzey çatlıyor. Boya bitince priz grubunun kapakları birbirine oturmuyor, arada boşluk kalıyor. Doğrusu şu. Bu örnekte önce kasa yerine sabitlenir. Kotu ve terazisi kontrol edilir, çevresi alçılanır. Sonra alçının kuruması beklenir. Boru, kuruduktan sonra kasanın giriş yerinden bağlanır. Önemli olan, kasanın yerinden oynamamasıdır. Kanal kapatılmadan önce borular sabitlenir. Bu örnekte galvaniz tel kullanıyoruz. Tel U şeklinde borunun üstünden geçer, iki ucu duvara çakılır; boruyu ezmez. Üreticiye uygun kelepçe ya da klips de kullanılabilir. Sabitleme aralığı ürüne, yüzeye ve projeye göre belirlenir. Şebeke ile UPS bu projede ayrı borudadır. Borular yumuşak bükümle dağılır. Kasa rengi yalnız ayırt etmek içindir, tek başına kanıt değildir.
Hata 3: Ek boruda, buat sıvanın altında
Şimdiye kadar ikisini gördük. Üçüncü hata ciddi risk doğurur; çoğu zaman ancak arıza aranırken fark edilir. Devam ediyoruz. Üçüncü hata. Eki borunun içinde yapmak ya da buatı sıvanın altında kaybetmek. Kablo yetişmemiş; usta iki kabloyu borunun içinde bükmüş, bantla sarmış. Başka bir noktada buat var, ama kapağı sıvanın ve boyanın altında kalmış. Zaman geçiyor; boru içindeki ek gevşiyor. Gevşek bağlantı akım geçtikçe ısınır. Bu ısı bandı ve kablo yalıtımını bozabilir; fark edilmezse yangına yol açabilir. Bir gün arıza çıkıyor, ekip ekin nerede olduğunu bulamıyor. Çünkü duvarda hiçbir iz yok. Doğrusu şu. Ek, borunun içinde yapılmaz. Erişilebilir uygun bir bağlantı kutusunda ya da cihazın kendi bağlantı bölmesinde yapılır. Buatın yeri projeden alınır; ekler uygun klemensle yapılır. Bant ek yapmak için kullanılmaz. Buat erişilebilir kalır ve kablolar etiketlenir. Asma tavanda buatın altındaki plaka açılabilir olur. Kapalı alçıpan tavanda ise buatın altına müdahale kapağı konur. Kablo yetişmiyorsa çözüm bant değildir; kablo yeniden çekilir ya da projeye uygun yeni buat açılır.
Hata 4: Tavan içi bitmeden plakalar kapanıyor
Dördüncü hata. Asma tavan kapanmadan önce tavan içindeki işi bitirmemek. Kablolar profillerin üstüne gelişigüzel atılmış. Bir demet profilin keskin kenarından sarkıyor; armatür kabloları kısa ve etiketsiz. Tavancı ekip plakaları kapatıyor, elektrik ekibine kimse sormamış. Armatür günü geliyor. Armatür yerine konuyor ama kablo yetişmiyor. Plakalar tek tek sökülüyor, biri kırılıyor. Profil kenarına sürtünen kablonun kılıfında da bir sıyrık var. Bu da ileride arıza noktası olabilir. Doğrusu şu. Bu projede kablolar, yapıya kendi askılarıyla bağlanan kanalda taşınır. Başka uygun taşıma sistemleri de mümkündür. Tavan sistemine üretici onayı ve yük hesabı olmadan tesisat yükü verilmez. Duvardan gelen borular ve inişler kanala bağlanır. Kanalın askı aralığı ve ankrajı projeden ve üretici kataloğundan alınır. Armatür noktasında kabloya sarkıt payı bırakılır. Armatür aşağı indirilirken kablo da onunla birlikte uzar; bu pay olmazsa bağlantı gerilir. Her ucun etiketi kablonun üstündedir. Plakalar kapanmadan önce elektrik ekibi kontrol eder. Onayı sözleşmedeki yetkili verir, tavancı ekip sonra kapatır.
Hata 5: Kablo, ince iş ve enerji yanlış zamanda
Beşinci hata. Kabloyu, ince işi ve enerjiyi yanlış zamanda yapmak. Sıva daha yaş; kablo, içine bakılmamış borudan zorla çekiliyor. Uçların etiketi yok, boya uçlara ve kapaklara bulaşıyor. Anahtar ve prizler boyadan önce takılmış. Sonra test yapılmadan enerji veriliyor. Borunun içine bakalım. İçinde harç kalmış; kablo zorla geçerken kılıfı sıyrılmış. Güvenli çalışma şartları sağlanmış, yetkili kişi yalıtımı ölçüyor. Sonuç kötü. Bu hasar fark edilmeden enerji verilseydi kaçağa ya da kısa devreye yol açabilirdi. Bu örnekte kablo, ıslak işler bittikten sonra çekilir. Önce her borudan çekme teli geçirilir; tel takılıyorsa sorun bulunur. Kablo zorlanmadan çekilir. Kayganlaştırıcı gerekirse kablo üreticisinin uygun bulduğu ürün kullanılır. Kasada montaj payı bırakılır; uçlar etiketlenir, ağızları yalıtılır ve kasaya katlanır. Anahtar ve prizler boyadan sonra, güvenli çalışma adımları tamamlanınca takılır. Sonra şebekeden ayrılmış devrede testler yapılır; test cihazı devreye kendi gerilimini uygular. Önce PE sürekliliği, ardından yalıtım ve polarite kontrol edilir. Yalıtım öncesinde LED sürücüleri ve ışık ayar düğmeleri ayrılır. Test alanı bariyerlidir, iletkenlere dokunulmaz ve testten sonra devre deşarj edilir. Ölçümden sonra ayrılan cihazlar yeniden bağlanır. Kapaklar kapanır, kişiler ve aletler alandan çıkar; kilit ve izin kapanır. İlk enerji planla ve yetkili kişi tarafından verilir. Kaçak akım koruma cihazının butonu yalnız işlev kontrolüdür; açma akımını, süresini ve topraklamayı doğrulamaz. Bu ölçümler test cihazıyla yetkili kişi tarafından yapılır ve sonuçlar kayda geçer.
Kısa tekrar
Hızlıca toparlayalım. Bir. Kırımdan önce projeden işaret; düşey iniş, eğik kanal yok. Taşıyıcıya yazılı tasarım olmadan kanal yok. İki. Bu örnekte önce kasa sabitlenir ve alçılanır; kuruyunca boru bağlanır ve ezilmeden sabitlenir. Üç. Ek, erişilebilir buatta ya da cihazın bağlantı bölmesinde uygun klemensle yapılır. Dört. Bu projede kendi askılı kanal, sarkıt payı ve kapanmadan önce yetkili onayı. Beş. Kablo ıslak işten sonra, ince iş boyadan sonra; enerjiden önce test.
Son kontrol: kapatmadan önce kayıt
Sona bir kontrol bıraktım. Duvar ve tavan kapanmadan önce her borudan bir kez çekme teli geçirin. Geçmeyen boru şimdi düzelir. Duvarı, kasaları, boruları, buatları ve asma tavan içini yanına bir metre tutarak fotoğraflayın. Değişen güzergâhı uygulama projesine işleyin; revizyon numarasını ve tarihini yazın. Fotoğraflar ve tutanak proje klasörüne konur. Bu kayıt yıllar sonra yol gösterir, ama delmeden önce tek güvence değildir. Sonradan yapılan değişiklikler kayıtta olmayabilir. Güncel tesisat yerinde tespit edilir; elektrik, su ve gaz hatları kontrol edilir. Gerekiyorsa ilgili devre ayrılır, kilitlenir ve gerilimsizlik doğrulanır. Keşif ve proje çalışmalarında kullandığımız aracın bağlantısı açıklamada.
Kapanış
İki katta da ışıklar yanıyordu. Ama yalnız birinde iş doğru sırayla yapılmıştı. Elektrik tesisatında iş sırası, sonradan duvar kırmamanın ve güvenli teslimin bir parçasıdır. Bir sonraki videoda elektrik hakedişindeki beş hatayı anlatacağım.
Kanıt animasyonları temsilidir (temsili arıza senaryosu / şematik örnek), gerçek ölçüm sonucu değildir. Gösterilen iş sırası borulu sıva altı bir ofis katı örneğidir; değerler onaylı projeden, şartnameden ve üretici talimatından alınmalıdır. Taşıyıcı elemanlara yetkili yapı tasarımcısının yazılı çözümü olmadan kanal açılmaz. Enerjili ölçüm ve ilk enerji yalnız yetkili kişilerce, iş izni ve ayrı risk değerlendirmesiyle yapılır.
Diğer videolar
- Kablo Kesiti ve Sigorta Nasıl Seçilir? Sık Yapılan 5 Yanlış
- Elektrik Metrajı Nasıl Çıkarılır? En Sık 5 Hata
- Temel Topraklaması Nasıl Yapılır? Sahada En Sık 5 Hata
- Elektrik Sorti Hesabı Nasıl Yapılır? Keşifte En Sık 5 Hata
- Kaçak Akım Rölesi Neden Atar? Sürekli Atıyorsa Yapılan 5 Hata
- Kaçak Akım Rölesi Nasıl Bağlanır? Tali Panoda En Sık 5 Hata
- Aydınlatma Tesisatı Nasıl Çekilir? Asma Tavanda En Sık 5 Hata
- Bu Priz Çalışıyor, Yine de Tesisat Hatalı: Duvarın İçindeki 5 Hata