Elektrik İç Tesisat Projesi

Hizmet Tanımı

Elektrik iç tesisat projesi, bir yapının linye, kolon hattı, priz, aydınlatma ve pano sisteminin nasıl kurulacağını tanımlayan; yapı ruhsatı ve iskân aşamasında zorunlu olan temel mühendislik belgesidir. Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği'ne uygun hazırlanmayan projeler belediye ve dağıtım şirketi onayından geçmez.

Elektrik iç tesisat projesi, besleme noktasından başlayıp sayaç, ana pano, kolon hattı, kat panoları ve son tüketicilere kadar uzanan zincirin tamamını tanımlar. Mimari plandaki mahal fonksiyonları okunur; her hacim için priz adedi, aydınlatma linyesi, anahtar konumu ve sabit cihaz beslemesi belirlenir. Mutfak, banyo ve çamaşır hacmindeki sabit cihazlar ayrı linyeye alınır, montaj yükseklikleri kot bilgisiyle paftaya işlenir. Kolon hattı, sayaç panosu ile daire panosu arasındaki mesafe ve taşınacak akım birlikte değerlendirilerek boyutlandırılır. Pano şemasında her devrenin numarası, beslediği mahal ve koruma cihazının anma değeri tablo halinde gösterilir. Dosya yalnızca bir yerleşim planı değildir; her linyenin işletme akımı, koruma cihazı anma değeri ve iletken kesiti arasındaki uyumu belgeleyen hesap ekleriyle birlikte bütün oluşturur.

Hizmet yalnızca yeni yapılarla sınırlı değildir. Tadilat gören iş yerlerinde, kullanım amacı değişen bağımsız bölümlerde ve eski tesisatı yenilenen binalarda mevcut durum rölöve olarak çıkarılır, ardından yeni yük dağılımına göre tesisat yeniden kurgulanır. Bu çalışmada önce mevcut kolon ve sayaç altyapısının kalan kapasitesi belirlenir; yeni yüklerin bu kapasiteye sığıp sığmadığı hesapla gösterilir. Sığmıyorsa kolon yenileme veya güç artırımı seçeneği projeye işlenir ve gerekli pano değişikliği ayrıca belirtilir. Dağıtım şirketine sunulacak dosyada bağımsız bölüm sayısı, her bölümün bağlantı gücü, ortak mahal yükleri ve varsa ısıtma, asansör, hidrofor gibi sürekli çalışan tüketiciler ayrı ayrı gösterilir. Böylece onay süreci ek bilgi talebiyle uzamaz.

Kapsam

• Linye ve kolon hattı çizimleri
• Priz, aydınlatma ve anahtar yerleşim planı
• Sigorta seçimi ve pano (dağıtım/kat panosu) hesapları
• Kablo kesit ve gerilim düşümü hesapları
• Tek hat (single-line) şeması
• Aydınlatma seviyesi (lüks) hesabı

Süreç Nasıl İşler?

Kurulu güç, talep gücü ve eşzamanlılık

Bir binada tüm tüketicilerin aynı anda tam yükle çalışması beklenmez; bu nedenle kurulu güç doğrudan besleme boyutlandırmasında kullanılmaz. Aydınlatma, priz, mutfak cihazları, iklimlendirme ve ortak mahal yükleri gruplanır; her gruba kullanım amacına uygun eşzamanlılık katsayısı uygulanarak talep gücü bulunur. Konutta priz gruplarının eşzamanlılığı düşükken, asansör, hidrofor ve ısı pompası gibi sürekli çalışan yükler daha yüksek katsayıyla değerlendirilir. Talep gücü bulunduktan sonra güç katsayısı da hesaba katılarak kolon akımı elde edilir ve ana kesici ile kolon kesiti bu akıma göre seçilir. Katsayıların gereğinden yüksek alınması hem pano hem kablo maliyetini büyütür; düşük alınması ise ilerideki ilavelerde kolonun yetersiz kalmasına ve tesisatın baştan yenilenmesine yol açar.

Kesit seçimi, gerilim düşümü ve kaçak akım koruması

İletken kesiti tek bir ölçüte göre seçilmez. Önce döşenme biçimine, bir arada çekilen devre sayısına ve ortam sıcaklığına göre düzeltilmiş akım taşıma kapasitesi kontrol edilir. Ardından hat uzunluğu ve işletme akımıyla gerilim düşümü hesaplanır; uzun kolon hatlarında belirleyici olan çoğunlukla bu ikinci ölçüttür. Üçüncü aşamada kesicinin açma süresi boyunca iletkenin taşıyacağı kısa devre enerjisi değerlendirilir ve iletkenin bu enerjiye dayanıp dayanmadığı kontrol edilir. Bu üç kontrolden en büyük kesiti gerektiren hangisiyse proje o değeri esas alır. Koruma tarafında priz ve ıslak hacim devreleri 30 mA anma kaçak akımlı düzenekle korunur; pano girişinde daha yüksek anma değerli bir düzenek kullanılarak tek bir arızanın tüm binayı karartması önlenir.

Sayısal örnek

Efeler'de 180 m2 kullanım alanlı iki katlı bir konut için yapılan çalışma örnek verilebilir. Aydınlatma, priz, mutfak ve iklimlendirme gruplarının toplamı 24 kW kurulu güç verdi; gruplara ayrı eşzamanlılık katsayıları uygulanınca talep gücü 14,4 kW olarak belirlendi. Üç fazlı beslemede, 400 V ve 0,95 güç katsayısıyla kolon akımı yaklaşık 22 A çıktı. Sayaç panosu ile daire panosu arası 35 m ölçüldü. Akım taşıma kapasitesi 6 mm2 için yeterli olsa da, gerilim düşümü ve ileride eklenecek yük payı birlikte değerlendirilerek kolon NYY 4x10 mm2 seçildi; bu kesitte hesaplanan gerilim düşümü yüzde 1'in altında kaldı. Priz linyeleri 2,5 mm2, aydınlatma linyeleri 1,5 mm2 olarak çizildi. Pafta seti ve hesap ekleri 6 iş gününde teslim edildi.

Bu işte sık yapılan hata

Sahada en sık karşılaşılan eksiklerden biri, banyo ve duş hacimlerinde ek potansiyel dengeleme bağlantısının projeye hiç işlenmemesidir. Metal su ve ısıtma boruları, duş teknesi taşıyıcı çerçevesi ve havlupan gövdesi aynı potansiyele getirilmediğinde, farklı metal yüzeyler arasında küçük fakat hissedilir gerilim farkları oluşabilir. Tesisat tamamlandıktan sonra bu bağlantı eklenmek istendiğinde sıva ve kaplama sökülmesi gerektiği için iş hem gecikir hem büyür. İkinci sık hata, klima ve elektrikli su ısıtıcısı gibi sabit cihazların priz linyesine bindirilmesidir; linye akımı aşıldığı için koruma cihazı tekrarlayan biçimde açar ve kullanıcı çözümü genellikle daha büyük anma değerli sigorta takmakta arar. Bu da iletkeni korumasız bırakır.

Yönetmelik ve Mevzuat

İç tesisat projeleri Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği çerçevesinde hazırlanır; yönetmelik tesisatın kuruluşu, iletken seçimi, koruma ve işletme koşullarına ilişkin esasları belirler. Alçak gerilim tesislerinin tasarımında TS HD 60364 standart serisi, koruma yöntemleri ve devre boyutlandırması bakımından başvuru kaynağıdır. Topraklama düzeninin kuruluşu, ölçümü ve periyodik kontrolü için Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Yönetmeliği esas alınır. Dosyanın dağıtım şirketi ve belediye onayından geçebilmesi için SMM belgeli mühendis imzası ile EMO sicil bilgisi zorunludur.

İlgili içerikler: Elektrik projesi nedir, neden zorunludur? · Fiyat aralığını hesaplayın · Tüm hizmetler · Teklif alın

Sıkça Sorulan Sorular

İlgili Hizmetler