Süperpoze Proje (Disiplinler Arası Çakışma Kontrolü)

Hizmet Tanımı

Süperpoze proje; bir yapıdaki kuvvetli akım, zayıf akım ve mekanik tesisat (havalandırma, sıhhi tesisat vb.) çizimlerinin mimari plan üzerinde tek pafta olarak birleştirilmesidir. Sadece zayıf akım sistemleriyle sınırlı değildir — amacı, farklı disiplinlerin saha uygulamasında birbiriyle çakışmasını daha proje aşamasında tespit edip önlemektir.

Bir binada elektrik, mekanik ve mimari projeler çoğunlukla farklı ekipler tarafından, farklı zamanlarda üretilir. Her proje kendi içinde tutarlı olsa bile, aynı asma tavan boşluğunu kullanan kablo tavası ile klima kanalı arasında kimse ortak karar vermemiştir. Süperpoze çalışması bu boşluğu kapatır: katmanlar ortak bir koordinat sisteminde hizalanır, her disiplin ayrı renk ve katman adıyla tanımlanır, ardından kesişme noktaları taranır. Kesişim tespit edilen yerlerde kot değerleri karşılaştırılır; kablo tavasının kanal altından mı üstünden mi geçeceği, priz kolonunun hangi duvar içinden yükseleceği bu aşamada kararlaştırılır. Sonuçta ortaya, imalat öncesinde okunabilen ve şantiyede tartışma yaratmayan tek bir referans pafta çıkar.

Süperpoze paftanın işe yaraması, altlığın doğru seçilmesine bağlıdır. Çalışma her zaman güncel mimari plan üzerine kurulur; mimari revize edildiğinde elektrik ve mekanik katmanlar da yeniden hizalanmalıdır. Kolon, perde ve kiriş akslarının doğru yerde olması, kablo güzergâhının duvar kalınlığına sığıp sığmadığını belirler. Aynı şekilde kat yüksekliği, asma tavan kotu ve döşeme kalınlığı bilinmeden düşey güzergâh kararı verilemez. Pratikte önce yangın algılama, acil aydınlatma ve yangın dolabı gibi konumu mevzuatla belirlenen elemanlar yerleştirilir; esnekliği yüksek olan kablo güzergâhları en sona bırakılır. Teslimde her disiplin ayrı katmanda kalır, böylece uygulama ekibi yalnızca kendi katmanını açarak çalışabilir.

Kapsam

• Kuvvetli akım (pano, aydınlatma, priz hattı) ile diğer disiplinlerin çakışma kontrolü
• Zayıf akım sistemleri ile mekanik tesisatın koordinasyonu
• Havalandırma/klima kanalları ile elektrik güzergâhlarının çakışma kontrolü
• Sıhhi tesisat ile elektrik tesisatının kot/güzergâh koordinasyonu
• Tüm disiplinlerin tek süperpoze pafta üzerinde birleştirilmesi

Süreç Nasıl İşler?

Katman yapısı ve kot bilgisinin paftaya işlenmesi

Süperpoze çalışmasında her disiplin kendi katmanında tutulur ve katman adlandırması proje boyunca sabit kalır. Kuvvetli akım, zayıf akım, yangın algılama, havalandırma, sıhhi tesisat ve yangın söndürme hatları ayrı renklerle gösterilir; mimari altlık gri tonda, referans amaçlı bırakılır. Kritik nokta, iki boyutlu planın tek başına yeterli olmamasıdır. Kablo tavası, kanal ve boru hatlarının bitmiş döşeme kotuna göre alt ve üst seviyeleri paftaya not olarak işlenir. Asma tavan boşluğu dar olan koridorlarda ayrıca kesit çizilir, çünkü çakışmaların büyük bölümü koridor tavanında ortaya çıkar. Şaft geçişleri, yangın kompartıman duvarlarındaki delikler ve dilatasyon geçişleri ayrı ayrı işaretlenir.

Çakışma türleri ve çözüm önceliği

Sahada karşılaşılan çakışmalar birkaç tipte toplanır. Birincisi hacim çakışmasıdır: kablo tavası ile hava kanalı aynı kotta kesişir ve ikisi de geçemez. İkincisi erişim çakışmasıdır; ekipman fiziksel olarak sığar ama bakım için gereken açıklık kalmaz, örneğin tablo kapağının önünde boru geçer. Üçüncüsü mevzuat kaynaklı ayrım gerekliliğidir: zayıf akım hatlarının kuvvetli akım hatlarına paralel uzun güzergâhlarda belirli bir ayrım mesafesiyle veya metal bölmeyle ayrılması gerekir. Dördüncüsü ise su ile elektrik ekipmanının üst üste gelmesidir. Çözümde öncelik sırası genellikle şudur: yerçekimiyle akan atık su hatları taşınmaz, basınçlı su ve hava kanalları sınırlı ölçüde kaydırılabilir, kablo hatları ise en esnek olanıdır.

Sayısal örnek

Örnek olarak 2.400 m2 kapalı alanlı, bodrum artı zemin artı 4 normal katlı bir ofis yapısı ele alınabilir. Kat başına yaklaşık 480 m2 alan, 2,80 m net kat yüksekliği ve 60 cm asma tavan boşluğu bulunmaktadır. Elektrik tarafında ana kolon hattı 3x95+50 mm2 kesitinde, koridor boyunca 300 mm genişliğinde kablo tavası üzerinde ilerlemektedir. Mekanik tarafta aynı koridorda 500x300 mm kesitli klima kanalı ve 100 mm çaplı sprinkler ana hattı geçmektedir. Süperpoze çalışmasında 60 cm boşluk kotlara bölünür: sprinkler hattı en üstte 15 cm, klima kanalı ortada 30 cm, kablo tavası ise tavan seviyesinden 50 cm aşağıda 10 cm bant içinde konumlandırılır. Bu düzenle koridorda 11 noktada tespit edilen kesişimin tamamı imalat öncesinde çözülür. Altı katlık böyle bir yapıda süperpoze paftaların hazırlanması 5-7 iş günü sürer.

Bu işte sık yapılan hata

Sık yapılan hata, süperpoze çalışmasının imalat başladıktan sonra, yalnızca sorun çıkan bölümler için yapılmasıdır. Bu durumda kablo tavası askıları çakılmış, kanal parçaları imal edilmiş olur ve çakışma artık çizim üzerinde değil sahada çözülmek zorunda kalır. İkinci yaygın hata, güncelliği doğrulanmamış mimari altlık kullanmaktır; duvar kalınlığı veya kapı yeri değişmiş bir plan üzerine yapılan tüm koordinasyon geçersiz hale gelir. Üçüncüsü, paftaya kot bilgisi yazılmadan yalnızca plan görünüşünün üst üste bindirilmesidir. Kesişme noktaları renkli görünür ama hangi hattın altta hangisinin üstte olacağı belirsiz kaldığı için karar yine şantiyeye bırakılmış olur.

Yönetmelik ve Mevzuat

Süperpoze çalışması tek bir yönetmelikten doğmaz; farklı mevzuatların aynı yapıda kesişmesinden doğar. Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği ve Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliği elektrik tesisatının kurulum esaslarını belirler. Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik, yangın algılama, acil aydınlatma, yönlendirme ve kompartıman geçişleri için konum ve yalıtım koşulları getirir. Yapı Denetimi Uygulama Yönetmeliği ise projelerin birbiriyle uyumlu olmasını denetim konusu haline getirir. Zayıf akım ve kuvvetli akım hatlarının ayrımında TS EN serisi elektromanyetik uyumluluk standartları esas alınır.

İlgili içerikler: Elektrik proje çizimi adım adım nasıl yapılır? · Fiyat aralığını hesaplayın · Tüm hizmetler · Teklif alın

Sıkça Sorulan Sorular

İlgili Hizmetler