Kuvvetli Akım Projesi

Hizmet Tanımı

Kuvvetli akım projesi; bir yapının enerji ihtiyacını karşılayan tüm güç dağıtım bileşenlerini — pano, aydınlatma, priz hattı, alçak/orta gerilim dağıtımı ve kompanzasyon sistemini — kapsayan ana elektrik projesidir. İç tesisat projesinin teknik omurgasını oluşturur.

Kuvvetli akım projesi, iç tesisat dosyasından farklı olarak enerjinin dağıtım noktasından tüketiciye ulaşana kadar geçtiği tüm kademeleri ele alır. Orta gerilim hücre yerleşimi, transformatör gücü ve bağlantısı, ana dağıtım panosu, bara sistemi, tali panolar ve motor kontrol merkezleri tek bir hiyerarşi içinde kurgulanır. Her kademede beklenen kısa devre akımı değişir; bu nedenle pano ve kesici seçimleri kademeye özgü yapılır. Enerji sürekliliği gereken tesislerde jeneratör ve kesintisiz güç kaynağı beslemeleri ayrı bara bölümlerine ayrılır, yük aktarma mantığı şemada gösterilir. Proje, işletmenin bugünkü yükünü karşılamanın yanı sıra ileride eklenecek hatlar için bara ve pano rezervini de tanımlar.

Sanayi ve ticari yapılarda kuvvetli akım dosyası, mekanik proje ile birlikte okunur. Soğutma grupları, kompresörler, klima santralleri, asansörler, hidroforlar ve yangın pompaları mekanik listeden alınır; her birinin anma gücü, güç katsayısı ve kalkış biçimi elektrik tarafına işlenir. Yangın pompası gibi güvenlik yükleri, tesisin genel kesme düzeninden bağımsız beslenecek şekilde ayrı hattan çekilir. Aydınlatma tarafında mahal türüne göre hedeflenen aydınlık düzeyi belirlenir, armatür tipi ve yerleşimi buna göre seçilir; kaçış yollarında ve merdiven sahanlıklarında kendi aküsüyle çalışan acil aydınlatma armatürleri ayrı devre olarak gösterilir. Kablo listeleri; her hattın kesiti, uzunluğu ve döşeme biçimiyle birlikte dosyaya eklenir.

Kapsam

• Priz tesisatı ve yük dağılım planı
• İç, dış, cephe ve çevre aydınlatma projesi ile armatür seçimi
• Topraklama sistemi entegrasyonu
• Alçak gerilim (AG) enerji dağıtım sistemi
• Orta gerilim (OG) ve trafo merkezi tesisatı (talep hâlinde)
• Genel güç dağıtımı ve pano detay çizimleri
• Reaktif güç kompanzasyon tesisatı ve hesabı
• Jeneratör projesi ve kesintisiz güç kaynağı (UPS) entegrasyonu
• Tek hat şeması ve yük listesi

Süreç Nasıl İşler?

Trafo ve jeneratör boyutlandırmasında talep faktörü

Tesis yük listesi çıkarıldıktan sonra her yük grubuna kullanım rejimine uygun talep faktörü uygulanır. Sürekli çalışan soğutma ve havalandırma yükleri yüksek, yedek makineler ve mevsimlik çalışan hatlar düşük katsayıyla değerlendirilir. Bulunan aktif güç, ölçülen veya öngörülen güç katsayısına bölünerek görünür güce çevrilir; transformatör anma gücü bu değerin üzerinde, standart kademelerden seçilir. Jeneratör tarafında hesap farklıdır: burada belirleyici olan yalnızca sürekli güç değil, en büyük motorun kalkış anında çektiği akımın yarattığı geçici gerilim çökmesidir. Bu nedenle jeneratör seçilirken kalkış yöntemi, yük devreye alma sırası ve kabul edilebilir gerilim çökmesi birlikte değerlendirilir.

Koruma seçiciliği, kısa devre dayanımı ve kompanzasyon

Ana kesici ile tali kesiciler arasında seçicilik sağlanmazsa tek bir makinedeki arıza tüm tesisi karartır. Bunun için kesicilerin anma akımları, ani açma eşikleri ve gecikme kademeleri kademe kademe ayarlanır; gerektiğinde zaman gecikmeli açma özelliği olan kesiciler kullanılır. Panoların kısa devre dayanımı, bağlandığı noktada beklenen kısa devre akımına göre seçilir; transformatör çıkışına yakın panolarda bu değer tesisin en yüksek değeridir. Kompanzasyon tarafında hedef güç katsayısına ulaşmak için gereken reaktif güç hesaplanır ve kademelere bölünür. Tesiste sürücü, doğrultucu ve LED sürücü gibi harmonik üreten yükler varsa reaktörlü kondansatör kullanılır.

Sayısal örnek

Metal işleme yapan bir atölyenin dosyasında yük listesi 320 kW kurulu güç verdi. Yük gruplarına talep faktörü uygulanınca sürekli çekilen aktif güç 224 kW, ölçülen güç katsayısı 0,82 kabul edildiğinde görünür güç yaklaşık 273 kVA çıktı; bu nedenle 400 kVA transformatör seçildi ve ana bara akımı buna göre boyutlandırıldı. Tesisteki en büyük makine 45 kW asenkron motordu; anma akımı yaklaşık 81 A, doğrudan yol vermede kalkış akımı bunun altı katı civarında olduğu için yumuşak yol verici öngörüldü ve besleme kablosu NYY 4x35 mm2 seçildi. Güç katsayısını 0,98 düzeyine taşımak için gereken reaktif güç yaklaşık 111 kvar hesaplandı, 25 kvar'lık beş kademeli reaktörlü kompanzasyon panosu çizildi. Tek hat şemaları, pano detayları ve hesap ekleri 12 iş gününde teslim edildi.

Bu işte sık yapılan hata

Kompanzasyon panosunun reaktörsüz seçilmesi, sanayi tesislerinde tekrarlayan bir hatadır. İşletmede frekans konvertörü, doğrultucu veya çok sayıda LED sürücü bulunduğunda şebekede oluşan harmonik akımlar en düşük empedanslı yolu, yani kondansatör kademelerini tercih eder. Sonuçta kondansatörler anma akımının üzerinde yüklenir, gövde şişmesi ve erken delinme görülür; kademe sigortaları ile kontaktörler sık sık arıza verir, hatta belirli bir harmonik mertebesinde bara ile kondansatör arasında rezonans oluşarak gerilim yükselmesine yol açar. Pano sonradan yenilendiğinde maliyet, baştan reaktörlü çözüm seçmenin oldukça üzerine çıkar. Doğru yaklaşım, şebeke analizörüyle harmonik ölçümü yaptırmak ve kompanzasyonu bu veriye göre kurgulamaktır.

Yönetmelik ve Mevzuat

Kuvvetli akım tesisleri, Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliği kapsamında projelendirilir; yönetmelik yüksek gerilim ve alçak gerilim tesislerinin kuruluş, işletme ve güvenlik koşullarını düzenler. Topraklama ağının tasarımı, dokunma ve adım gerilimi değerlendirmesi ile ölçüm esasları için Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Yönetmeliği uygulanır. Alçak gerilim dağıtımının tasarımında TS HD 60364 standart serisi esas alınır. Trafolu abonelerde dosya, 1 kV üstü SMM yetkisine sahip mühendis imzasıyla düzenlenir ve dağıtım şirketi onayına sunulur.

İlgili içerikler: Kablo kesiti nasıl hesaplanır? · Fiyat aralığını hesaplayın · Tüm hizmetler · Teklif alın

Sıkça Sorulan Sorular

İlgili Hizmetler