GES (Güneş Enerjisi) Proje Çizimi

Hizmet Tanımı

GES proje çizimi; güneş panellerinin yerleşiminden inverter seçimine, DC/AC kablolamadan dağıtım şirketi bağlantı anlaşmasına kadar bir güneş enerjisi santralinin devreye alınması için gereken tüm mühendislik dosyasını kapsar.

Bir çatı GES projesinde ilk belirleyici veri, panelin üzerine oturacağı yüzeyin kendisidir. Çatının yönü ve eğimi yıllık üretimi doğrudan etkiler; güneye bakmayan yüzeylerde dizi düzeni ve panel sayısı buna göre yeniden kurgulanır. Taşıyıcı sistem de aynı ölçüde belirleyicidir: paneller, taşıyıcı ray ve bağlantı elemanları çatıya sürekli bir ölü yük bindirir, buna bölgenin rüzgâr ve kar yükü eklenir. Mevcut çatı makası veya döşemesi bu ilave yükü karşılamıyorsa panel sayısı azaltılır ya da güçlendirme önerilir. Bacalar, asansör kulesi, klima dış üniteleri ve komşu binalar yıl boyunca yer değiştiren gölgeler üretir; kış aylarındaki düşük güneş açısında gölge boyu en uzun değerine ulaşır.

Yerleşim kesinleştikten sonra elektriksel tasarım başlar. Paneller seri bağlanarak dizi oluşturur; dizideki panel sayısı, invertörün MPPT çalışma aralığı ve izin verdiği azami DC giriş gerilimi ile sınırlıdır. Farklı yön veya eğimdeki yüzeyler ayrı MPPT girişlerine ayrılır, aksi hâlde düşük üretim yapan dizi diğerini de aşağı çeker. DC tarafında güneş kablosu güzergâhı olabildiğince kısa ve gölgeden uzak tutulur; artı ve eksi iletkenler yan yana çekilerek oluşan halka alanı küçültülür. AC tarafında invertör çıkış akımına göre kesit ve koruma seçilir, bağlantı noktasına kadar gerilim düşümü hesaplanır.

Kapsam

• Saha/çatı analizi ve gölgeleme etüdü
• Panel yerleşim ve string planı
• Taşıyıcı konstrüksiyon ve montaj detay çizimleri
• İnverter seçimi ve güç hesapları
• DC/AC kablo, kablo kanalı güzergâhı ve pano çizimleri
• Şebeke bağlantı (tek hat) projesi
• Üretim tahmini ve geri dönüş (amortisman) ön hesabı
• Dağıtım şirketi kabul dosyası hazırlığı

Süreç Nasıl İşler?

Dizi gerilimi ve düşük sıcaklıkta Voc artışı

Panel etiketindeki açık devre gerilimi 25 derece standart test koşulu için verilir ve sıcaklık düştükçe yükselir. Bu nedenle dizi gerilimi yaz gününe göre değil, sahanın gördüğü en düşük sıcaklığa göre hesaplanır. Panelin veri sayfasındaki negatif sıcaklık katsayısı, beklenen en düşük ortam sıcaklığı ile çarpılarak Voc üzerine eklenir; kışın soğuk ve açık bir sabahta dizi gerilimi etikette yazan değerin belirgin biçimde üzerinde oturur. Hesap yapılmadan kurulan uzun dizilerde bu artış, invertörün azami DC giriş gerilimini aşarak cihazı ve DC koruma elemanlarını riske atar. Ters uçta, çok kısa tutulan dizi sıcak yaz öğleninde MPPT alt sınırının altına düşer ve invertör üretimi keser.

DC tarafı koruma, ark riski ve kablolama

Panel dizisi gündüz boyunca gerilim üretir; şalteri açmak DC tarafını ölü hâle getirmez. Alternatif akımda sıfırdan geçen dalga arkı kendiliğinden söndürürken, doğru akımda böyle bir sıfır geçişi yoktur ve oluşan ark kararlı biçimde sürebilir. Bu yüzden gevşek klemens, hatalı sıkılmış konnektör, su almış buat veya ezilmiş kablo DC tarafında yangın başlangıcına dönüşebilir. Projede güneş kablosu; ultraviyoleye ve sıcaklığa dayanıklı, çift yalıtımlı tip olarak seçilir, ray altından geçen bölümler kelepçeyle sabitlenir ve keskin sac kenarlarından uzak tutulur. Dizi sayısına göre DC sigorta ihtiyacı, DC yük ayırıcı ve aşırı gerilim koruma cihazı tek hat şemasında gösterilir.

Sayısal örnek

Örnek bir hesap: Efeler'de 110 m2 kullanılabilir çatı alanı bulunan bir işletmede 590 Wp gücünde 34 panel planlandığını varsayalım. Kurulu DC güç 20,06 kWp, panellerin kapladığı alan yaklaşık 78 m2 olur. Paneller 17'şer adetlik iki diziye ayrılır. Panel açık devre gerilimi 52,0 V ise dizi gerilimi standart koşulda 884 V olur; sıcaklık katsayısı eksi binde 2,4 ve en düşük tasarım sıcaklığı eksi 10 derece alındığında bu değer yaklaşık 958 V'a çıkar ve 1100 V giriş sınırlı invertörün aralığında kalır. DC tarafta 6 mm2 güneş kablosu kullanılır. 20 kW üç fazlı invertörün çıkış akımı 400 V'ta yaklaşık 29 A'dir; 35 metrelik besleme için 5x10 mm2 kesit ve 40 A koruma uygundur. Çatı ve ölçüm verisi tamam olduğunda proje dosyası 3-5 iş gününde hazırlanır.

Bu işte sık yapılan hata

En sık karşılaşılan hata, çatı alanını panel alanına bölerek güç belirlemektir; servis yolu, ray aralığı ve gölge payı düşülmediğinde saha planı uygulanamaz. İkincisi, dizi gerilimini yalnızca etiket değeriyle hesaplayıp düşük sıcaklıktaki artışı atlamaktır. Farklı yön veya eğimdeki panelleri tek MPPT girişine bağlamak da yaygın bir yanlıştır ve toplam üretimi en zayıf diziye endeksler. DC ve AC kablolarının aynı kanalda gelişigüzel taşınması, güneş kablosu yerine standart bina kablosu kullanılması, topraklama iletkeninin projede gösterilmemesi tekrar eden diğer eksiklerdir. Bağlantı görüşü alınmadan malzeme siparişi verilmesi ise projenin baştan revize edilmesine yol açar.

Yönetmelik ve Mevzuat

Çatı ve arazi uygulamaları Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği kapsamında değerlendirilir. Tesisin elektriksel tasarımı Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği ile Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Yönetmeliği hükümlerine göre kurgulanır; kuvvetli akım bölümünde Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliği esas alınır. Yıldırımdan korunma tasarımı TS EN 62305 serisine, fotovoltaik tesisatın kendisi TS EN IEC 62548 kapsamındaki ilkelere dayanır. Bunların üzerine ilgili dağıtım şirketinin teknik şartnamesi ve proje onay kılavuzu eklenir.

İlgili içerikler: Çatı GES projesi için hangi belgeler gerekir? · Fiyat aralığını hesaplayın · Tüm hizmetler · Teklif alın

Sıkça Sorulan Sorular

İlgili Hizmetler