Elektrik Sorti Hesabı Nasıl Yapılır? Keşifte En Sık 5 Hata

00:00 Aynı proje, iki farklı keşif

Aynı proje, aynı ofis katı. İki ayrı keşif hazırlandı. Birinin toplamı ötekinden belirgin şekilde yüksek çıktı. Malzeme aynı, işçilik aynı. Fark sortilerin nasıl sayıldığında. Bugün sorti hesabını adım adım yapacağız. Keşifte en sık yapılan beş hatayla birlikte.

00:17 Linye ve sorti nedir?

Önce iki kelimeyi ayıralım. Linye, panodan çıkıp tüketicilere giden hattır. Sorti, linyeden ayrılıp bir alıcıya, yani bir armatüre ya da bir prize ulaşan bağlantıdır. Keşifte ise sorti bir ödeme kalemidir. Anahtarı, borusu ve kablosu çoğu pozda bu kalemin içindedir. Neyin içinde olduğunu pozun tarifi söyler. Armatürün kendisi ayrı kalemdir. Bu videoda en yaygın dört aydınlatma sortisine bakacağız: normal, komütatör, vavien ve paralel. Bir de priz sortisine. Avize ve darbe akım gibi özel sortiler bu videonun konusu değil.

00:53 Hata 1: Her armatürü normal sorti saymak

Birinci hata. Bir anahtara bağlı bütün armatürleri normal sorti saymak. Bu odada bir anahtar var, dört armatürü birlikte yakıyor. Keşifte dördü de normal sorti yazılmış. Doğrusu şu. Bir normal anahtarın birlikte yaktığı grupta, ilk armatüre giden hat normal sortidir. Aynı anahtarla yanan diğer armatürler paralel sortidir. Bu odada bir normal, üç paralel sorti var. Bu poz ailesinde paralel sortinin birim fiyatı normal sortiden düşüktür. Dördünü de normal yazmak keşfi şişirir.

01:27 Hata 2: Komütatörü iki normal sorti saymak

İkinci hata. Komütatör anahtarı iki ayrı normal sorti gibi saymak. Bu toplantı odasında komütatör anahtar iki armatür grubunu ayrı ayrı yakıyor. Keşifte iki normal sorti yazılmış. Doğrusu şu. Komütatör anahtar bir komütatör sortisi olarak sayılır. Bu kalem, aynı mahalde komütatörün yaktığı iki grubun ilk armatürlerine giden hatları da içerir. Gruplardaki diğer armatürler yine paralel sortidir. Bu odada bir komütatör, iki paralel sorti var.

01:58 Hata 3: Vavienin her anahtarına ayrı sorti

Üçüncü hata. Vavien tesisatında her anahtarı ayrı sorti saymak. Koridorun iki ucunda birer anahtar var. Koridor ışığı iki uçtan da yanıp sönüyor. Keşifte iki vavien sortisi yazılmış. Doğrusu şu. Birlikte çalışan iki vavien anahtar ve yaktıkları ilk armatür, tek bir vavien sortisidir. İki anahtar arasındaki hat da bu kalemin içindedir. Koridordaki diğer armatürler paralel sortidir. Bir vavien, iki paralel. Üç hatayı gördük. Dördüncüsü keşifte mükerrer ödemeye yol açabilir. Çünkü aynı kablo keşifte iki kez parayla yazılıyor. Devam ediyoruz.

02:42 Hata 4: Sortiye dahil kabloyu ayrıca fiyatlamak

Dördüncü hata. Sorti kalemine dahil olan kabloyu ve boruyu ayrıca fiyatlamak. Bu keşifte sortiler sayılmış. Altına bir de aynı hatların kablo ve boru metrajı eklenmiş. Yani aynı kablo keşifte iki kez para alıyor. Doğrusu şu. Sorti pozunun tarifini okuyun. Tarifin kapsadığı linye ve sorti hatları bu pozun içindedir. Bu hatların metrajı yine çıkarılır, ama kapsamdaki kısım keşifte ayrıca fiyatlanmaz. Metraj detayında kalır. Tarif bir uzunluk sınırı koyuyorsa, sınırı aşan linye kısmı tarifine göre ayrıca yazılır. Pano besleme hatları, kolon hatları ve kuvvet hatları ise ayrı kalemdir. Onlar sortinin içinde değildir.

03:26 Hata 5: Anahtarsız (sensörlü) armatürleri unutmak

Beşinci hata. Anahtarı olmayan armatürleri saymamak. Bu koridorda ve tuvalette armatürler hareket sensörüyle yanıyor. Duvarda anahtar yok. Anahtar yok diye bu armatürler sayımdan düşmüş. Doğrusu şu. Anahtarsız yanan armatürler de bir hatla beslenir ve sayılır. Bu örnekte paralel sorti olarak yazılırlar. Sensörlü ya da merkezi kumandalı sistemde pozu tariften kontrol edin. Tekli prizlerde iş daha basit. Her priz bir priz sortisidir. Çoklu prizde sayımı tarif belirler.

03:59 Son kontrol: linyeye en fazla 9 / 7 çıkış

Sona bir kontrol bıraktım. Keşifte saydığınız sortiler projede linyelere bağlanır. Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliğine göre bir fazlı aydınlatma linyesine en fazla dokuz sorti bağlanır. Priz linyesine en fazla yedi sorti bağlanır. Burada sayılan, keşif kalemi değil linyeye bağlanan fiziksel çıkıştır. Bir komütatör kalemi iki çıkış olabilir. Bu sınır da yetmez. Linyenin yükü, kesiti, koruması ve gerilim düşümü hesapla doğrulanır. Bu sayımı biz SAHA//OPS keşif ekranında projeden otomatik yaptırıyoruz.

04:34 Sorti hesabının kolay yöntemi

Son olarak, sorti hesabını kolayca yapmanın yöntemini özetleyelim. Normal sorti sayısı, normal anahtar sayısı kadar alınır. Komütatör sorti sayısı, komütatör anahtar sayısı kadar alınır. Vavien sorti sayısı, vavien anahtar sayısının yarısı kadar alınır. Paralel sorti sayısı ise toplam armatür sayısından normal sorti sayısı, iki katı komütatör sorti sayısı ve vavien sorti sayısı çıkarılarak kolayca hesaplanır. Anahtarsız armatürler de toplam armatür sayısına dahildir. Bu ofis katında on dört armatür var. Paralel sorti sayısı on olur.

05:12 Kapanış

Sortiyi doğru saymak keşfi küçültmek değildir. Keşfi gerçeğe yaklaştırmaktır. Bir sonraki videoda topraklamanın sahada en sık yapılan hatalarına bakacağız.