Yangın Algılama ve Alarm Projesi
Doğru dedektör yerleşimi, saniyeler kazandırır.
Kısaca: Yangın algılama ve alarm projesi, bir binada yangının nerede ve ne kadar erken fark edileceğini belirleyen tasarım çalışmasıdır. Çalışma, mimari planın mekân mekân okunmasıyla başlar; her hacmin kullanım amacı, tavan yüksekliği, havalandırma düzeni ve ortamda normalde bulunan duman, buhar veya toz dedektör tipini belirler. Sistem konvansiyonel veya adresli kurgulanabilir ve bu seçim, bina büyüklüğü kadar müdahale hızını da etkiler. Dedektörler bölgelere ayrılır, ihbar butonları kaçış yolu üzerine yerleştirilir, siren ve flaşörler binanın her noktasından algılanacak biçimde dağıtılır. Acil aydınlatma ve kaçış yönlendirme armatürleri, algılama sisteminden bağımsız çalışacak şekilde ayrı planlanır. Kaçış merdiveni basınçlandırma, yangın damperi ve asansör geri çağırma gibi sistemlerle santral üzerinden kurulan bağlantılar projede tanımlanır. Dosya, Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik esas alınarak ve SMM belgeli mühendis imzasıyla teslim edilir.
Hizmet Tanımı
Yangın algılama ve alarm projesi, bir yapıdaki dedektör, buton ve alarm panelinin doğru konumlandırılmasını; olası bir yangında erken uyarı ve güvenli tahliyeyi sağlayacak şekilde planlanmasını kapsar.
Dedektör seçimi, projenin en çok yanlış yapılan adımıdır; çünkü her hacme aynı optik duman dedektörü konamaz. Optik duman dedektörü, yavaş büyüyen ve bol dumanlı yangınlara hızlı tepki verir ve ofis, koridor, yatak odası, arşiv gibi normal koşulda temiz olan hacimlerin varsayılan çözümüdür. Buna karşılık mutfak, kazan dairesi, otopark, çamaşırhane ve tozlu üretim alanlarında buhar, egzoz ve toz sürekli yanlış alarm üretir; bu hacimlerde ısı dedektörü tercih edilir. Sabit sıcaklıkta açan ve sıcaklık artış hızına bakan ısı dedektörü türleri arasındaki fark, ortamın normal sıcaklık davranışına göre değerlendirilir. Akaryakıt alanı, boyahane ve yüksek tavanlı hangar gibi alevin dumandan önce göründüğü yerlerde ise alev dedektörü kullanılır.
Konvansiyonel sistemde dedektörler bölge hatlarına bağlanır ve santral yalnızca hangi bölgenin alarm verdiğini gösterir; hangi cihazın tetiklendiğini bulmak için o bölge gezilir. Adresli sistemde her cihazın çevrim üzerinde kendi kimliği vardır, santral doğrudan cihazı ve konumunu yazar. Küçük ve tek katlı yapılarda konvansiyonel çözüm yeterli olabilirken, kat sayısı ve hacim çeşitliliği arttıkça adresli sistem hem müdahale süresini kısaltır hem de kablolamayı sadeleştirir. Bölge ayrımı her iki yöntemde de anlamını korur: bir bölge, birden fazla kata veya birbirinden yangın duvarıyla ayrılmış kompartımanlara yayılmayacak biçimde sınırlanır.
Kapsam
- Duman/ısı/alev dedektörü yerleşim planı (adresli veya adressiz sistem)
- Yangın alarm buton ve siren/flaşör konumlandırması
- Alarm santrali (panel) seçimi ve projesi
- Acil durum aydınlatma ve yönlendirme entegrasyonu
- Anons/seslendirme sistemiyle acil tahliye entegrasyonu
- Kaçış yolu ile koordinasyon
Süreç Nasıl İşler?
Talep
Bilgi ve varsa mimari plan alınır.
Keşif
Gerekirse sahada inceleme yapılır.
Çizim
Proje ve hesaplar hazırlanır.
Teslim
Onay sonrası dosya teslim edilir.
Acil aydınlatma, yönlendirme ve kaçış yolu koordinasyonu
Algılama sistemi insanları uyarır; tahliyeyi fiilen mümkün kılan ise aydınlatmadır. Şebeke kesildiğinde kaçış yolunun karanlıkta kalmaması için acil aydınlatma armatürleri kendi bataryasıyla veya merkezi bir kaynakla beslenecek biçimde projelendirilir ve yönetmelikte öngörülen süre boyunca çalışmaları sağlanır. Yönlendirme armatürleri, bulunduğu noktadan bakan bir kişinin bir sonrakini görebileceği aralıklarla yerleştirilir; merdiven sahanlıkları, yön değiştiren koridorlar, kapı üstleri ve çıkışın kendisi zorunlu noktalardır. Aydınlatma planı ile kaçış planı aynı paftada çakıştırılarak kontrol edilir; böylece kapalı bir kapının arkasında kalan armatür veya yönlendirmesiz bir dönüş noktası çizim aşamasında görülür.
Santral, çevrim kablolaması ve diğer sistemlerle bağlantı
Santral, bina içinde sürekli gözetim altında veya kolay ulaşılabilir bir noktaya, genellikle ana giriş yakınına yerleştirilir; itfaiyenin binaya girdiğinde ilk gördüğü panel odur. Beslemesi kendi devresinden alınır ve şebeke kesintisinde sistemi ayakta tutacak akü kapasitesi hesaplanır. Çevrim ve bölge kablolaması, yangın anında bütünlüğünü koruması için alev geciktirici ve halojensiz tipte seçilir, kuvvetli akım hatlarından ayrı kanalda taşınır. Santral yalnızca siren çalıştırmaz: yangın damperlerinin kapanması, kaçış merdiveni basınçlandırma fanının devreye girmesi, asansörlerin zemin kata çağrılması, otomatik kapıların açılması ve gereken yerlerde enerjinin kesilmesi bu panel üzerinden kurgulanır.
Sayısal örnek
Örnek bir kurgu: her katı yaklaşık 300 m2 olan dört katlı bir ofis binasında, toplam 1200 m2 kapalı alan için adresli sistem seçildiğini varsayalım. Sistem iki çevrime bölünür; kat başına bir bölge ayrılır, kaçış merdiveni ve tesisat şaftı ayrı bölge olarak ele alınır. Ofis hacimleri, koridorlar ve arşiv için yaklaşık 96 adet optik duman dedektörü; çay ocağı ve kazan dairesi için 8 adet ısı dedektörü planlanır. Her katın merdiven çıkışına ve ana giriş kapısı yanına olmak üzere 14 yangın ihbar butonu, koridor ile açık ofis alanlarına 12 siren-flaşör yerleştirilir. Çevrim kablosu halojensiz alev geciktirici 2x1,5 mm2 seçilir. Mimari proje eksiksiz teslim edildiğinde çizim ve hesaplar 4-6 iş gününde tamamlanır.
Bu işte sık yapılan hata
En sık hata, mutfak ve kazan dairesi gibi hacimlere optik duman dedektörü koymaktır; sürekli yanlış alarm veren sistem bir süre sonra kullanıcı tarafından devre dışı bırakılır ve gerçek yangında işlevsiz kalır. Tavan yüksekliğinin ve hava akışının hesaba katılmaması da yaygındır: yüksek tavanlı hacimde duman dedektöre ulaşmadan seyrelir, klima menfezinin hemen önündeki dedektör ise dumanı hiç görmez. Bölge ayrımının kat veya kompartıman sınırıyla örtüşmemesi, alarm anında yanlış yere müdahale edilmesine yol açar. Butonların kaçış yolu dışına, dolap arkasına veya kapı arkasına konumlandırılması diğer bir sorundur. Acil aydınlatmanın algılama projesinden kopuk çizilmesi ise kaçış yolunda aydınlatılmamış dönüş noktaları bırakır.
Yönetmelik ve Mevzuat
Tasarımın temel dayanağı Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmeliktir; dedektör, buton, siren ve acil aydınlatma gereklilikleri bu metinden okunur. Sistem bileşenleri için TS EN 54 serisi yangın algılama ve yangın alarm sistemleri standardı, yerleşim ve planlama kılavuzu olarak TS CEN/TS 54-14 esas alınır. Acil aydınlatma armatürleri TS EN 60598-2-22 kapsamında değerlendirilir. Elektriksel tesisat tarafında Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği ve Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Yönetmeliği geçerlidir.
İlgili içerikler: Zayıf akım sistemleri nelerdir? · Fiyat aralığını hesaplayın · Tüm hizmetler · Teklif alın
Sıkça Sorulan Sorular
Yangın alarm projesi hangi binalarda zorunlu?
Yönetmelikte tanımlanan yüksekliğin, kat sayısının veya kullanım amacının üzerindeki tüm yapılarda zorunludur.
Mevcut binaya sonradan sistem eklenebilir mi?
Evet, mevcut yapı için rölöve alınarak uygun bir yangın algılama projesi hazırlanabilir.