Elektrikli araç şarj istasyonu kurulumu, sanılanın aksine sadece bir prizden ibaret değildir — çoğu zaman mevcut tesisatın kapasitesini aşan bir yük anlamına gelir ve doğru planlanmazsa hem güvenlik riski hem de yetersiz şarj hızı sorunlarına yol açar. Bu yazıda şarj tiplerini, güç sınıflarını ve gerçek bir yük hesabı örneğini anlatıyoruz.
1. AC ve DC şarj arasındaki fark
| Tip | Tipik güç aralığı | Kullanım alanı |
|---|---|---|
| AC şarj (Mode 3) | 3,7 - 22 kW | Konut, ofis, AVM otoparkı — yavaş/orta hızlı şarj |
| DC hızlı şarj | 50 kW ve üzeri | Yol üstü istasyonlar, filo/ticari kullanım — hızlı şarj |
AC şarj cihazları, aracın kendi üzerindeki şarj ünitesini kullanarak AC gücü DC'ye çevirir; bu yüzden şarj hızı hem istasyonun hem de aracın kabul ettiği güce bağlıdır. DC hızlı şarjda dönüşüm istasyon tarafında yapıldığından çok daha yüksek güçlerde, daha hızlı şarj mümkündür — ama bu güç seviyesi bina tesisatı için ayrı bir mühendislik değerlendirmesi gerektirir.
2. Mevcut tesisat kapasitesi nasıl kontrol edilir?
Bir şarj istasyonu eklenmeden önce, binanın mevcut sözleşme gücü ve ana panonun boş kapasitesi kontrol edilmelidir. Şarj istasyonları, özellikle 11-22 kW sınıfında, tek başına bir dairenin/işyerinin mevcut yükünün üzerinde ek talep yaratabilir.
Örnek hesap — site otoparkına 6 adet AC şarj ünitesi
Şarj ünitesi gücü: 11 kW × 6 adet = 66 kW (teorik maksimum, tüm üniteler aynı anda tam güçte çalışırsa)Eşzamanlılık faktörü (gerçekte tüm araçların aynı anda tam güçte şarj olmayacağı varsayımıyla, yük yönetim sistemi ile) ≈0,6 uygulanırsa: 66 × 0,6 ≈ 39,6 kW
Mevcut site ortak alan sözleşme gücü: 20 kW
3. Yük yönetim sistemi (dynamic load management)
Birden fazla şarj ünitesi kurulan tesislerde, her ünitenin aynı anda tam güçte çalışmasına izin vermek yerine, toplam talebi bina kapasitesine göre dinamik olarak paylaştıran bir yük yönetim sistemi kullanılması; hem gereksiz güç artırımı maliyetinden kaçınmayı hem de mevcut panonun daha verimli kullanılmasını sağlar.
4. Kablo kesiti ve koruma seçimi
Şarj devreleri, sürekli ve yüksek akım çektiği için (örneğin 32 A, tek fazlı 7,4 kW veya üç fazlı 22 kW ünitelerde daha yüksek akım) kablo kesiti hem akım taşıma kapasitesi hem de gerilim düşümü kriterine göre ayrıca hesaplanmalıdır (bkz. Kablo Kesiti Nasıl Hesaplanır?). Ayrıca DC kaçak akım bileşeni oluşturabilecek şarj cihazları için tip B kaçak akım rölesi kullanılması, standart tip A rölelere göre daha güvenli bir koruma sağlar.
5. Konum ve altyapı planlaması
- Şarj ünitesi konumu, kablo güzergahının ana panoya olan mesafesini (ve dolayısıyla gerilim düşümünü) minimumda tutacak şekilde seçilmelidir.
- Dış mekan kurulumlarda IP koruma sınıfı (su/toz geçirmezlik) yeterli olmalıdır.
- Çoklu ünite kurulumlarında gelecekteki genişleme (ek şarj ünitesi) için pano ve kablo güzergahında pay bırakılması önerilir.
6. Başvuru ve izin süreci
Ek yük talebi mevcut sözleşme gücünü aşıyorsa, güç artırımı başvurusu (bkz. ilgili yazımız) yapılmalıdır; site/apartman gibi ortak kullanım alanlarında ayrıca yönetim kurulu onayı ve ortak alan elektrik projesinin güncellenmesi de gerekebilir.