Elektrik Terimleri Sözlüğü

A

Acil aydınlatma

Normal aydınlatma kesildiğinde kaçış yollarını ve kritik alanları belirli süre aydınlatan sistem.

Ana dağıtım panosu (ADP)

Binanın enerjisinin girdiği ve tüm kolon hatlarına dağıtıldığı ana pano.

B

Bağlantı gücü

Dağıtım şirketinin tesise tahsis ettiği ve bağlantı anlaşmasına yazılan güç.

E

Eşpotansiyel kuşaklama

Metal boru, kanal ve yapı elemanlarının aynı potansiyele bağlanması; banyo ve tıbbi mahallerde ek kuşaklama gerekir.

Eşzamanlılık katsayısı

Tüketicilerin hepsinin aynı anda tam güçte çalışmayacağını hesaba katan, 1'den küçük katsayı.

G

Gerilim düşümü

Akımın iletken boyunca ilerlerken iletken direnci nedeniyle oluşan gerilim kaybı; yönetmelik ve standart sınırları içinde kalmalıdır.

Güç faktörü (cos φ)

Aktif gücün görünür güce oranı; düşük olması kayıpları ve reaktif bedeli artırır.

H

Harmonik

Elektronik yüklerin şebekeye yansıttığı, temel frekansın katlarındaki bozucu akım ve gerilimler.

I

IT sistemi

Kaynak tarafı topraktan yalıtılmış şebeke; ilk arızada enerji kesilmez. Ameliyathane gibi tıbbi mahallerde izolasyon trafosuyla kurulur.

J

Jeneratör ve transfer panosu

Şebeke kesildiğinde yedek kaynağa otomatik geçişi sağlayan sistem; kesintisiz olması gereken yükler ayrı beslenir.

K

Kaçak akım rölesi (RCD)

Faz ve nötr akımları arasındaki farkı algılayıp devreyi açan, insan hayatını koruyan cihaz (ör. 30 mA).

Kesit hesabı

Kablonun akım taşıma kapasitesi, gerilim düşümü ve kısa devre dayanımına göre iletken kesitinin seçilmesi.

Keşif ve metraj

Projedeki malzeme ve işçilik kalemlerinin ölçülüp listelenmesi; yaklaşık maliyetin temelidir.

Kısa devre akımı

Arıza anında devreden geçen yüksek akım; koruma elemanlarının kesme kapasitesi buna göre seçilir.

Kolon hattı

Ana dağıtım panosundan bağımsız bölüm (daire, dükkân) tablolarına giden besleme hattı.

Kompakt şalter (MCCB)

Yüksek akımlı besleme hatlarında kullanılan, ayarlı koruma özellikli güç şalteri.

Kompanzasyon

Endüktif yüklerin çektiği reaktif gücün kondansatörlerle karşılanması; reaktif ceza riskini azaltır, kayıpları düşürür.

Kurulu güç

Bir tesiste bulunan tüm elektrik tüketicilerinin etiket güçlerinin toplamı (kW).

L

Linye

Bir tablodan bir veya birkaç tüketiciye giden, kendi koruma elemanı olan devre.

Lisanssız üretim (GES)

Lisans almadan, tüketimle ilişkili olarak kurulan güneş enerjisi gibi üretim tesisleri.

O

OG hücresi

Orta gerilim tarafında ayırma, kesme ve koruma işlevi gören metal muhafazalı birimler.

P

Parafudr (SPD)

Şebekeden veya yıldırımdan gelen ani aşırı gerilimleri sınırlayan koruma cihazı.

Paratoner (yıldırımdan korunma)

Yıldırımı yakalayıp güvenle toprağa ileten dış yıldırım koruma sistemi; risk analizine göre seviyesi belirlenir.

Periyodik kontrol

Elektrik tesisatı, topraklama ve paratoner sistemlerinin yetkili kişilerce belirli aralıklarla ölçülüp raporlanması.

Proje onayı

Hazırlanan elektrik projesinin ilgili idare veya dağıtım şirketi tarafından incelenip uygun bulunması.

R

Reaktif güç

Manyetik alan oluşturmak için şebekeden çekilen, iş görmeyen güç bileşeni (kVAr).

S

Seçicilik (selektivite)

Arızada yalnız arızaya en yakın koruma elemanının açması, üstteki elemanların devrede kalması.

SMM (Serbest Müşavir Mühendis)

Odaya kayıtlı olarak bağımsız proje, kontrol ve ölçüm hizmeti verme yetkisi olan mühendis; belge kapsamı gerilim seviyesine göre belirlenir.

Sorti

Linyenin her bir aydınlatma veya priz noktasına giden son bölümü; iç tesisat metrajında nokta başına sayılır.

T

Talep gücü (eşzamanlı güç)

Kurulu gücün aynı anda kullanılması beklenen kısmı; kurulu güç ile eşzamanlılık katsayısının çarpımıdır. Bağlantı gücü ve kesit seçimi buna göre yapılır.

Tali dağıtım panosu

Ana panodan beslenen, kat veya bölüm bazında dağıtım yapan pano.

Tek hat şeması

Tesisin enerji dağılımını, panoları, koruma elemanlarını ve kablo kesitlerini tek çizgi üzerinde gösteren şema.

Termik manyetik şalter (MCB)

Aşırı yük ve kısa devreye karşı devreyi koruyan otomatik sigorta.

TN-S / TN-C-S sistemi

Nötr ve koruma iletkenlerinin binada ayrı (TN-S) ya da bir noktaya kadar ortak (TN-C-S) taşındığı şebeke tipleri.

Topraklama

Tesisat ve cihaz gövdelerinin toprak potansiyeline bağlanması; arıza akımının güvenle akmasını ve dokunma gerilimini sınırlamayı sağlar.

Topraklama direnci

Topraklayıcı ile toprak arasındaki direnç; ölçümle doğrulanır ve raporlanır.

Trafo merkezi

Orta gerilimi alçak gerilime düşüren transformatör ve OG/AG hücrelerinin bulunduğu tesis (bina tipi, prefabrik veya direk tipi).

U

UPS (kesintisiz güç kaynağı)

Akü destekli, kesinti anında geçiş süresiz besleme sağlayan cihaz.

Y

Yaklaşık maliyet

Keşif ve metraj sonucu, birim fiyatlarla hesaplanan tahmini iş bedeli; ihaleli işlerde idarece hazırlanır.

Yangın algılama ve uyarı sistemi

Duman/ısı dedektörleri, butonlar, sirenler ve santralden oluşan, yangını erken algılayıp uyaran sistem.

Yük dağılımı (kolon şeması)

Panoların, kolon hatlarının ve bağımsız bölüm yüklerinin dikey düzende gösterildiği şema.

Z

Zayıf akım

Yangın alarm, data, telefon, TV, güvenlik kamerası, anons gibi düşük gerilimli iletişim ve güvenlik sistemleri.

İlgili yönetmelikler için Mevzuat Kütüphanesi; konuların ayrıntılı anlatımı için Blog.