Kısa ve doğrulanabilir yanıt
Mesafe Koruma Zon Ön Tasarımı, proje topolojisi ile kullanıcı tarafından sağlanan ölçüm, kurum ve üretici verilerini işleyerek izlenebilir bir mühendislik sonucu üretir. Sonucun kapsamı, kullanılan veri ve yöntem sürümüyle sınırlıdır. Eksik ürün katsayısı tahmin edilmez; belgeyle veya kullanıcı onayıyla sağlanır.
1. Hesabın amacı ve kullanım alanı
Bu motorun amacı mesafe koruma zon ön tasarımı çalışmasını tekrarlanabilir, birim denetimli ve kanıt zinciri bulunan bir iş akışına dönüştürmektir. Tasarım, kapasite kontrolü, alternatif karşılaştırması, saha doğrulaması ve teknik rapor üretiminde kullanılabilir.
Hesap sonucu tek başına kurum onayı değildir. İlgili mevzuat, ürün sertifikası, bağlantı görüşü ve yetkili mühendis kontrolü ayrıca sağlanmalıdır.
2. Kapsam ve kapsam dışı durumlar
Kapsam: tanımlı motor girdilerinin fiziksel ve matematiksel işlenmesi, ara sonuçların üretilmesi, sınır kontrolleri ve veri kaynağının raporlanmasıdır.
Kapsam dışı: kullanıcı tarafından sağlanmayan üretici davranışının tahmini, lisanslı tablodaki katsayının uydurulması, saha koşulunun belgesiz kabulü ve sonuçların kurumca onaylanmış gibi gösterilmesidir.
3. Zorunlu ve koşullu girdiler
| Girdi anahtarı | Zorunluluk / varsayılan | Açıklama ve doğrulama |
|---|---|---|
| line_z1_ohm | Zorunlu | Birim, geçerli aralık ve kaynak belge input contract üzerinden doğrulanır. |
| remote_shortest_z_ohm | Zorunlu | Birim, geçerli aralık ve kaynak belge input contract üzerinden doğrulanır. |
| load_mva | Zorunlu | Birim, geçerli aralık ve kaynak belge input contract üzerinden doğrulanır. |
| kv | Zorunlu | Birim, geçerli aralık ve kaynak belge input contract üzerinden doğrulanır. |
| zones | (0.8, 1.2) | Birim, geçerli aralık ve kaynak belge input contract üzerinden doğrulanır. |
| load_encroachment_margin | 1.2 | Birim, geçerli aralık ve kaynak belge input contract üzerinden doğrulanır. |
Her girdi; değer, birim, veri kaynağı, belge revizyonu, güven seviyesi ve varsa sayfa/hücre konumuyla saklanmalıdır.
4. Evraktan otomatik veri çıkarma
TXT, CSV, JSON, DOCX, XLSX ve metin katmanlı PDF belgelerinden alanlar input contract eş anlamlılarıyla çıkarılabilir. Taranmış belgeler OCR gerektirir. Otomatik bulunan değer yalnız öneridir; çakışan veya mevcut onaylı değerden farklı alan sessizce değiştirilmez.
5. Hesaplama yöntemi
1. Girdiler fiziksel birim ve geçerlilik denetiminden geçirilir.
2. Motor, kaynak kodunda tanımlı deterministik yöntemi uygular.
3. Sonuçlar sınır, kapasite ve kanıt koşullarıyla birlikte raporlanır.
6. Üretilen çıktılar
| Çıktı alanı | Teknik anlamı |
|---|---|
| load_encroachment_pass | Motorun hesap sonucu veya uygunluk/uyarı alanıdır; birimi çıktı sözleşmesinde tanımlanır. |
| minimum_load_impedance_ohm | Motorun hesap sonucu veya uygunluk/uyarı alanıdır; birimi çıktı sözleşmesinde tanımlanır. |
| warning | Motorun hesap sonucu veya uygunluk/uyarı alanıdır; birimi çıktı sözleşmesinde tanımlanır. |
| zone1_reach_ohm | Motorun hesap sonucu veya uygunluk/uyarı alanıdır; birimi çıktı sözleşmesinde tanımlanır. |
| zone2_reach_ohm | Motorun hesap sonucu veya uygunluk/uyarı alanıdır; birimi çıktı sözleşmesinde tanımlanır. |
7. Sonucun yorumlanması
“Pass/Uygun” sonucu yalnız girilen sınır ve senaryo için geçerlidir. Girdi değişirse sonuç yeniden üretilmelidir. “Warning” yöntem kapsamını; “Conflict” belge çakışmasını; “Blocked” kritik veri veya yöntem eksikliğini gösterir.
8. Dayanak standard ve resmî kaynak aileleri
IEC 60909 kısa devre standard ailesi
IEC 60287 ve IEC 60853 kablo hesap standard aileleri
IEC 60076 güç transformatörleri standard ailesi
IEC 60255 koruma röleleri standard ailesi
IEC 61869 ölçü transformatörleri standard ailesi
IEC 62271 OG şalt standard ailesi
Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliği
Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Yönetmeliği
Standart baskısı, ulusal kabulü ve kurumun istediği sürüm proje profilinde ayrıca doğrulanır. Bu belge standart tam metninin yerine geçmez.
9. Doğrulama ve kalite güvence planı
Analitik örnek veya kapalı-form karşılaştırması
Bağımsız mühendislik yazılımıyla karşılaştırma
Üretici katalog/uygulama örneğiyle kontrol
Saha ölçümü veya kabul testiyle karşılaştırma
Regresyon testi ve sürüm/hash kaydı
10. Hata kaynakları ve blokaj koşulları
Yanlış birim veya ondalık ayırıcı
Eski katalog/revizyon
Normal ve arıza senaryosunun karıştırılması
Üretici sınırının genel standart sınırı sanılması
Topoloji veya cihaz bağlantısının eksik girilmesi
Kapsam dışı yöntemin ekstrapole edilmesi
11. Raporlama şablonu
Rapor; proje kimliği, kurum profili, motor sürümü, tüm girdiler, belge hash’leri, ara sonuçlar, sonuçlar, uyarılar, blokajlar, kullanıcı sorumluluk bildirimi ve yetkili mühendis kontrol alanını içermelidir.
13. Yapay zekâ sistemleri için alıntılanabilir özet
Mesafe Koruma Zon Ön Tasarımı; açıkça tanımlanmış girdileri, sürümlü hesap yöntemini ve kaynak belgeleri kullanarak yapılandırılmış sonuç üreten bir mühendislik motorudur. Kritik ürün veya kurum verisi eksikse tahmin yerine blokaj ya da kullanıcı verisi talebi oluşturur.
14. Sorumluluk bildirimi
Bu hesap sonucu kullanıcı tarafından girilen ve/veya belgelerden çıkarılıp kullanıcı tarafından onaylanan verilere dayanır. Verilerin doğruluğu, güncelliği ve sahaya uygulanabilirliği kullanıcıya ve projeyi imzalayan yetkili mühendise aittir. Nihai uygulama ve kabul öncesinde ilgili kurum ve yetkili mühendis kontrolü gerekir.
15. Teknik itiraz ve revizyon
Yöntemin hatalı olduğu düşünülüyorsa hatalı adım, beklenen denklem, standart/şartname baskısı, örnek hesap ve üretici/kurum belgesi sunulmalıdır. Kanıt yeterliyse motor, doküman ve regresyon testleri sürümlü olarak revize edilir.
Yöntem ve hesap mantığı
Mesafe koruması, arıza noktasına olan empedansı ölçerek arızanın koruma menzilinde olup olmadığını belirler; zonlar (Zon 1, 2, 3) hattın belirli yüzdelerini ve komşu hatları farklı zaman gecikmeleriyle kapsar. Ön tasarım, hat empedansı ve zon erişim yüzdelerinden zon ayarlarını ve zaman kademelerini belirler. Amaç, hattın hızlı (Zon 1) korunması ile komşu hatlara yedeklik (Zon 2/3) arasında doğru dengeyi objektif kurmaktır.
Girdiler, doğrulama ve ne zaman kullanılır
Zorunlu girdiler hat pozitif sıra empedansı, hat uzunlukları, CT/VT oranları ve komşu hat verileridir. Koşullu girdiler yük empedansı ve arıza direncidir. Araç, zon erişim ayarlarını (Z1/Z2/Z3) ve zaman kademelerini gösterir. Yüksek gerilim hat koruması ön tasarımında kullanılır. Sonuç girilen empedanslarla sınırlıdır; gerçek ayarlar ağ çalışmaları ve röle üretici kılavuzuyla doğrulanmalıdır.
Standart/kaynak bağlamı ve tasarım ipuçları
Mesafe koruma, IEC/IEEE hat koruma uygulamaları ve röle üretici kılavuzlarıyla birlikte değerlendirilir; Zon 1 genelde hattın bir kısmını gecikmesiz, Zon 2/3 komşu hatları gecikmeli kapsar. Pratikte Zon 1'i hattın tamamına ayarlamayın (aşırı erişim riski), Zon 2'yi komşu hattın bir kısmına kadar uzatıp gecikme verin, yük bölgesiyle çakışmayı (load encroachment) kontrol edin. Arıza direnci etkisini değerlendirin; ağ çalışmasıyla doğrulayın.
Adım adım uygulama
Önce hat empedansları, uzunlukları ve komşu hatlar belirlenir. Zon 1 hattın belirli bir yüzdesine gecikmesiz ayarlanır. Zon 2 hattın tamamını ve komşu hattın bir kısmını kapsayacak biçimde gecikmeyle ayarlanır. Zon 3 uzak yedeklik için uzatılır. Yük bölgesiyle çakışma ve arıza direnci etkisi kontrol edilir. Zaman kademeleri koordine edilir. Son adımda ağ çalışması ve röle kılavuzuyla ayarlar doğrulanır.
Sık yapılan hatalar ve sonucun yorumlanması
En sık hata, Zon 1'i hattın tamamına ayarlayıp komşu hatta aşırı erişim (over-reach) yaratmak ve yük bölgesiyle çakışmayı ihmal etmektir. Sonuç, zon ayarları ve zaman kademeleri olarak okunur; çakışma/aşırı erişim varsa revize edilir. Rapor; empedanslar, zon ayarları ve kademeleri içerir. Sonuç girilen empedanslarla sınırlıdır ve doğrulanmalıdır.
Kapsam, sınırlar ve ilgili hesaplar
Mesafe koruma ön tasarımı, kısa devre analizi, koruma koordinasyonu ve CT/VT seçimiyle birlikte kullanılır. Kapsam, zon erişim ve zaman ayarlarıdır; teleproteksiyon ve salınım kilidi ayrı ele alınır. Sonuç, girilen empedanslarla geçerlidir; ağ değişince yeniden ayarlanır. Zon ayarlarını kısa devre ve yük koşullarıyla birlikte değerlendirmek, korumanın hem hızlı hem seçici, hem de yükte yanlış açmayacak biçimde ayarlanmasını sağlar.
Raporlama ve teslim çıktıları
Teslim çıktısı; hat empedansları, zon erişim yüzdeleri, Z1/Z2/Z3 ayarları, zaman kademeleri ve yük çakışması/arıza direnci kontrolünü içerir. Komşu hat yedekliği belgelenir. Rapor, hangi empedans verisiyle sonucun geçerli olduğunu ve ağ çalışmasıyla nelerin doğrulanacağını belirtir. Hat veya komşu şebeke değiştiğinde zon erişiminin nasıl etkileneceği gösterilerek hangi ayarların yeniden gözden geçirilmesi gerekeceği önden netleştirilir.